Johann Gottfried Dienstbeck* był pierwszym Burmistrzem Koźla wybranym na nowych zasadach
wprowadzonych pod koniec 1808 roku.
To wtedy w Królewcu wydano zarządzenie miejskie dla całej monarchii pruskiej;
„Przepisy dla wszystkich miast monarchii pruskiej wraz z instrukcjami dotyczącymi prowadzenia spraw przez radnych miejskich na ich regularnych posiedzeniach”.
Po klęsce wojny z Napoleonem Prusy wymagały reformy i uporządkowania spraw państwowych. Przestarzałe systemy administracyjne nie przystawały do zmieniającej się Europy.
W Prusach rozpoczęto więc reformę, którą dzisiaj znamy pod nazwą „Reformy Steina i Hardenberga”.
Heinrich Friedrich Karl vom und zum Stein
baron Rzeszy, polityk i szef ministrów, rozpoczął reformy w latach 1807-1808r.
Karl August baron von Hardenberg
polityk, książę pruski i reformator, kontynuował ten proces w latach późniejszych.
Wprowadzone zmiany obejmowały zniesienie poddaństwa, uwłaszczenie chłopów, zniesienie cechów, emancypację Żydów, oraz właśnie reformę administracji.
Jedna z pierwszych reform Steina dotyczyła ustroju miejskiego Tzw. „Stadteordnung” z 19 XI 1808 r.
W nowych zasadach funkcjonowania państwa pruskiego zlikwidowano podział na miasta prywatne i królewskie. Powstała Rejencja Opolska w skład której wchodził Kreis Cosel, czyli Okręg Kozielski.
Odtąd na czele magistratu stanął burmistrz wybierany przez mieszczan. Stanowisko burmistrza pojawiało się już wcześniej w Pruskiej administracji, jednak nie było usankcjonowane prawnie. Dla mieszczaństwa był to ogromny krok naprzód. Jednak ograniczenia statusu majątkowego wyborców nie dawały prawa wyborczego każdemu, tak jak to jest dzisiaj. Wprowadzały bowiem wybór rad miejskich przez obywateli/mieszczan posiadających ziemię. Przepisy wprowadzono wzorując się częściowo na francuskich i angielskich konstytucjach miejskich.
26 lutego 1809 roku – 24 radnych miejskich wybrało na 6 lat na burmistrza rusznikarza Johanna Gottfrieda Dienstbecka z pensją 200 talarów.
Wybrano również organ doradczy, czyli 7 rajców miejskich.
Zatem w oparciu o nowe przepisy w Koźlu wybory radnych miasta odbyły się z wielką powagą w dniu 26 lutego 1809 roku.
Wyznaczony przez magistrat dzień elekcji ogłaszano dwukrotnie z ambony, a mieszczan na godzinę wcześniej biciem wszystkich dzwonów zapraszano do zgromadzenia się w kościele.
Przed ołtarzem kapłan zaintonował Veni sancte spiritus (Przybądź Duchu Święty), po czym lud odśpiewał odpowiedni werset.
Proboszcz wygłosił przemówienie, w którym upominał mieszczan aby odpowiadając na łaskę królewską nadaną im przez nową ordynację miejską dla dobra wspólnoty i miasta, pomijając wszelkie względy osobiste wybrali tych, których uznają za najbardziej godnych stanowisk. Następnie odprawiono mszę świętą, a uroczystość zakończyła się błogosławieństwem.
Wybory odbyły się w czwartek 23 lutego 1809 r. Po wyborach w niedzielę w kazaniu wezwano radnych miejskich i ich zastępców, aby sumiennie wypełniali swoje obowiązki i pracowali dla dobra miasta.
Po mszy świętej nastąpiło Te Deum i błogosławieństwo.
Tego samego dnia – 26 lutego – 24 mieszczan wybrało na 6 lat na burmistrza z pensją 200 talarów rusznikarza Johanna Gottfrieda Dienstbecka.**
Jednak w marcu nowy komendant Twierdzy Koźle von Erichson podważył wybór Dienstbecka, twierdząc, że handlarz bronią ma niejasną przeszłość, dawne problemy z prawem i jest osobą, która nie dorosła do tego urzędu.
Wobec takich informacji rząd skierował do Koźla studenta prawa z Prudnika, aby rozpoznał sprawę i spróbował przekonać Dienstbecka do rezygnacji. Dienstbeck, wspierany przez radnych, bronił się przed zarzutami twierdząc, że kłótnie w których brał udział nie były z pospólstwem, a z oficerami i mieszczanami. Oraz, że został w tamtych sprawach ułaskawiony. Nadto zaznaczał, że został wybrany przez 24 najbardziej szanowanych obywateli i nie jest wcale głupszy niż oni. A dzięki swojej wnikliwości i wiedzy biznesowej nie ujmuje nic urzędowi który mu powierzono. Dienstbeck poddał także w wątpliwość czy w tak małej społeczności znajdzie się drugi człowiek spełniający wymagania urzędu tak jak on.
Okazało się, że prawnik, który miał załatwić sprawę sam nie był mistrzem pióra i miał trudności z pisaniem. W swoich ustaleniach przyjął, że dla Koźla i tak ważnej twierdzy lepiej byłoby wybrać kogoś z większą wiedzą i szacunkiem dla wojska.
Tymczasem w dniu 26 maja 1809 roku rząd zatwierdził wybór Dienstbecka i rajców.
Ustalenia prawnika na nic się nie przydały.
14 czerwca 1809 roku odbyło się uroczyste odwołanie starego i ustanowienie nowego magistratu.
O godzinie 5 rano zabrzmiały wszystkie dzwony. Uroczysty dzień został zaakcentowany instrumentami dętymi z wieży.
Sekretarze zwolnili dotychczasowego burmistrza Herdta z jego obowiązków, po czym przekazał on klucze i pieczęć ratusza Dienstbeckowi. W międzyczasie zebrało się dwunastu najstarszych mieszczan, urzędnicy i duchowni, po czym udano się wraz ze zgromadzeniem do kościoła parafialnego. Po odśpiewaniu pieśni proboszcz wygłosił okolicznościowe przemówienie. Następnie burmistrz i cały nowy personel wzięli udział w nabożeństwie przed ołtarzem.
Nowy magistrat został zaprowadzony do ratusza i zajął miejsce przy stole w obecności rajców miejskich. O miejscu przy stole sesyjnym zadecydowało losowanie.**
*Johann Gottfried Dienstbeck urodził się 24 czerwca 1747 roku w Berlinie.
Od 1780 roku służył w pułku von Sass. 20 marca 1793 roku został zaprzysiężony na mieszczanina Koźla.
Zmarł 21 grudnia 1837 roku.
W Archiwum Państwowym w Opolu znajduje się testament Dienstbecka.
31 października 1812 roku zmarła na zapalenie płuc żona Dienstbecka „Frau Burgermeisterin”.
** Za Weltzlem
Opracowałem na pdst. Jonca, Weltzel, internet
